معرفی رشته علوم آزمایشگاهی (علوم آزمایشگاه بالینی)

معرفی رشته علوم آزمایشگاهی (علوم آزمایشگاه بالینی)؛ در این مقاله برآن شدیم تا این رشته را معرفی کرده و از شرایط کاری آن بگوییم.

Medical Laboratory Technician - Anne Arundel Community College

یکی از چالش­هایی که هرکس در زندگی با آن مواجه می­شود، موضوع ادامه تحصیل و انتخاب رشته است. در کشور ما، ایران، در گروه آزمایشی علوم تجربی، رشته­های علوم پزشکی از جمله پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و پیراپزشکی از اهمیت خاصی برخوردارند. به طور معمول، افرادی که با رتبه­ بالا آزمون ورودی دانشگاه­ها را پشت سر گذاشته­اند، برای انتخاب یک رشته از بین رشته­های شاخه علوم پزشکی کمی احساس سردرگمی می­کنند. ما در این مقاله عنوان­های زیر را درباره یکی از رشته­های مهم شاخه علوم پزشکی یعنی رشته علوم آزمایشگاهی بررسی کرده و نتایج را در اختیار شما عزیزان قرار داده­ایم.

فهرست عناوین:

  1. معرفی رشته علوم آزمایشگاهی
  2. در رشته علوم آزمایشگاهی چه دروسی به دانشجویان تدریس می­‌شود؟
  3. یک کارشناس آزمایشگاه چه وظایفی دارد؟
  4. یک کارشناس آزمایشگاه موفق باید چه روحیات و علایقی داشته باشد؟
  5. بازار کار رشته علوم آزمایشگاهی چگونه است؟ یک کارشناس علوم آزمایشگاهی می­تواند در چه شغل­هایی فعالیت داشته باشد؟
  6. آیا امکان ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر در رشته علوم آزمایشگاهی وجود دارد؟
  7. آیا بعد از دریافت مدرک کارشناسی علوم آزمایشگاهی می­توانم آزمایشگاه تاسیس کنم؟
  8. آیا رشته علوم آزمایشگاهی امتیاز خاصی در اختیار فارغ التحصیلان آن برای امر مهاجرت تحصیلی و ادامه تحصیل در خارج از کشور قرار می­دهد؟

– خلاصه مطالب:

  • واحدها و برنامه درسی:
  • دروس عمومی: 22 واحد
  • دروس پایه: 31 واحد
  • دروس اختصاصی: 61 واحد
  • کارآموزی و کارورزی در عرصه: 16 واحد
  • جمع واحد: 130 واحد

دانلود چارت درسی علوم آزمایشگاهی دانشگاه علوم پزشکی تهران

  • میزان درآمد(سال 1401):
  • 8-10 میلیون تومان ماهانه(کارشناس با سابقه کاری کم)
  • 10-15 میلیون تومان ماهانه(سوپروایزر و با سابقه کاری 10 سال به بالا)
  • 20-30 میلیون تومان ماهانه(مسئول فنی)
  • سطح سختی دروس: دشوار
  • امکان ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر: دارد

– توضیح مطالب:

1. معرفی رشته علوم آزمایشگاهی:

رشته علوم آزمایشگاهی از رشته­های زیرگروه یک گروه آزمایشی علوم تجربی و یکی از رشته­های پراهمیت در فرایندهای بهداشتی و درمانی است که در دانشکده­ پیراپزشکی دانشگاه­های علوم پزشکی کشور ، با برنامه کارشناسی پیوسته 4 ساله ارائه می­شود

(کارشناسی پیوسته یعنی لیسانسی که آزمون کاردانی به کارشناسی ندارد و دانشجو بعد از 4 سال تحصیل پیوسته در یک دانشگاه، مدرک لیسانس می­گیرد). گفته می­شود که 70% از تشخیص پزشک وابسته به نتیجه آزمایش­هایی می­باشد که از بیمار گرفته شده است. اهمیت این رشته در آنجا مشخص می­شود که اگر شما به عنوان یک کارشناس آزمایشگاه بالینی، به اشتباه برای یک بیمار، آلودگی نمونه به “قارچ سیاه” را گزارش کنید، این نتیجه می­تواند به قطع عضو آن بیمار با عمل جراحی منجر شود! یا مثلا اگر قبل از تزریق خون به بیماری که هنگام جراحی خون از دست داده است، نتیجه یک آزمایش به نام “کراس مچ” را اشتباه گزارش کنید، فرد با دریافت کیسه خون ناسازگار با گروه خونی خود جان خود را از دست می­دهد! تمامی شاخه­های پزشکی ارتباط محکمی با آزمایشگاه و در نتیجه، علوم آزمایشگاهی دارند و آزمایشگاه با بیشتر بخش­­های یک بیمارستان (یا انواع دیگر مراکز درمانی) در ارتباط است.

2. در رشته علوم آزمایشگاهی چه دروسی به دانشجویان تدریس می­شود؟

دروس این رشته شامل تمامی دروس علوم پایه پزشکی به همراه چند درس تخصصی می­باشد (به صورت تئوری و عملی). دروسی از جمله باکتری شناسی پزشکی، ایمنی شناسی پزشکی، خون شناسی پزشکی برای این رشته دروس تخصصی به حساب می­آیند. به طور خلاصه دانشجو طی این دوره می­آموزد که هر تست آزمایشگاهی چه کاربردی دارد، ارتباط آن با بدن انسان چیست، نشان­دهنده چه چیزی درباره بدن بیمار است و چگونه انجام می­شود (برای آشنایی بیشتر با واحدها به بخش خلاصه مراجعه کنید).

3. یک کارشناس آزمایشگاه چه وظایفی دارد؟

یک کارشناس آزمایشگاه بر اساس تجربه و علاقه می­تواند در بخش پذیرش یا بخش فنی فعالیت داشته باشد.

الف) وظایف در بخش پذیرش:

  1. خواندن نسخه بیمار و انتخاب ابزار و روش نمونه گیری مناسب آزمایشات تجویز شده
  2. دریافت، جمع­آوری، لیبل زنی انواع نمونه­های بیماران از جمله نمونه خون، ادرار و…
  3. محاسبه هزینه آزمایش­ها بر اساس نوع بیمه فرد
  4. ارائه نتایج آزمایش به بیمار یا پزشک یا هردو
  5. تماس با بیمار یا پزشک در صورت نیاز

ب) وظایف در بخش فنی:

  1. انتخاب روش مناسب برای انجام هر آزمایش
  2. تعیین اولویت انجام آزمایش­ها
  3. انجام آزمایش با نهایت دقت و سرعت
  4. نگهداری نمونه­ها
  5. ارائه نتایج به مسئول فنی آزمایشگاه
  6. مشورت با سوپروایزر آزمایشگاه در صورت ایجاد مشکل یا ابهام
  7. کالیبراسیون(تنظیم) دستگاه­ها و سعی در حفظ سالم نگهداشتن تجهیزات آزمایشگاه
  8. ابلاغ نتایج آزمایشات به اصطلاح اورژانس به پزشک معالج
  9. تکرار نتیجه آزمایش با توجه به صلاحدید مسئول فنی آزمایشگاه

البته در آزمایشگاه­های تشخیص طبی، دو پست مهم به نام “سوپروایزر” و “مسئول فنی” نیز وجود دارد.

سوپروایزر، یک کارشناس آزمایشگاه با تجربه بالا (15-10 سال و بیشتر) است که بر کار کارشناسان آزمایشگاه نظارت می­کند و همچنین وظیفه تهیه چک لیست­های مواد مورد نیاز و سلامت دستگاه­ها را بر عهده دارد.

مسئول فنی: هر آزمایشگاه دارای حداقل یک مسئول فنی می­باشد که وظیفه اداره آن بخش از آزمایشگاه که مسئولیت آن را بر عهده گرفته را دارد. مسئول فنی آزمایشگاه باید دارای مدرک تخصص پاتولوژی و یا دکترای یکی از تک­رشته­های علوم آزمایشگاه بالینی باشد. موسس آزمایشگاه می­تواند خود، مسئولیت فنی آزمایشگاه را بر عهده بگیرد یا آنرا به افراد دیگری واگذار نماید.

4. یک کارشناس آزمایشگاه موفق باید چه روحیات و علایقی داشته باشد؟

یک کارشناس آزمایشگاه موفق باید از مسئولیت پذیری و دقت بالایی برخودار باشد. همچنین به کارهای تجربی و علمی از جمله انجام آزمایش علاقمند باشد و برای یادگیری تکنیک­های جدید، نحوه کار با کیت­های جدید و نحوه کار با دستگاه­های جدید یک آزمایشگاه اشتیاق داشته باشد. در کنار این­ها، این رشته برای آن دسته از افراد که به مشاغل مرتبط با پزشکی علاقمند هستند اما روحیه اینکه مرتب در کنار بیماران باشند را ندارد نیز مناسب است.

5. بازار کار رشته علوم آزمایشگاهی چگونه است؟ یک کارشناس علوم آزمایشگاهی می­تواند در چه شغل­هایی فعالیت داشته باشد؟

افرادی که از این رشته فارغ التحصیل شده اند می­توانند پست­های زیر را بر عهده بگیرند:

  1. کارشناس آزمایشگاه تشخیص طبی و ژنتیک پزشکی
  2. کارشناس آزمایشگاه­های تحقیقاتی در دانشگاه­ها و شرکت­های مختلف
  3. کارشناس در آزمایشگاه­­های کنترل کیفی، کنترل میکروبی، صنایع غذایی، آب، بیوتکنولوژی و…
  4. کارشناس خط تولید فراورده­های دارویی یا فراورده­های سلامت محور دیگر
  5. پژوهشگر در شرکت­های دانش­بنیان تولید فراورده­های سلامت محور
  6. سازنده یا واردکننده کیت­ و تجهیزات آزمایشگاهی
  7. کارشناس HSE

بازار کار این رشته در سال­های گذشته به خاطر بکارگیری افراد غیرمتخصص به عنوان کارشناس علوم آزمایشگاهی بالینی دارای محدودیت­هایی بود ولی اخیرا با توجه به سخت­گیری­های وزارت بهداشت و تلاش قشر کارشناسان آزمایشگاه تشخیص طبی برای ایجاد یک نظام مانند نظام پزشکی برای فارغ التحصیلان علوم آزمایشگاهی، تمایل آزمایشگاه­­­های خصوصی به اینکه نیروهای خود را حتما از بین فارغ التحصیلان علوم آزمایشگاهی انتخاب کنند، افزایش چشمگیری داشته است.

در کل می­توان گفت، به دلیل کمبود نیروی متخصص در امور آزمایشگاه تشخیص طبی، این رشته از بازار کار نسبتا خوب و ثابتی برخوردار است.

6. آیا امکان ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر در رشته علوم آزمایشگاهی وجود دارد؟

رشته علوم آزمایشگاهی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا به صورت تک­رشته ارائه می­شود؛ به این معنا که شما می­توانید برای ادامه تحصیل یکی از شاخه­های علوم آزمایشاهی بالینی از جمله میکروب شناسی پزشکی، ویروس­شناسی پزشکی، انگل شناسی پزشکی، قارچ شناسی پزشکی، بیوشیمی پزشکی، ایمنی شناسی پزشکی و یا خون شناسی پزشکی را انتخاب کنید. (البته برای کارشناسی ارشد، می­توانید اکثر رشته­های کارشناسی ارشد علوم پزشکی انتخاب کنید؛ از جمله اپیدمیولوژی، آناتومی، سم­شناسی، فیزیولوژی و…)

به علاوه، در ایران یک دوره 2 ساله به نام دوره تکمیلی یا فلوشیپ علوم آزمایشگاهی ارائه می­گردد که آزمون آن هرچند سال یکبار برگزار می­شود و به صورت تک­رشته نمی­باشد. متقاضیان این آزمون می بایست مدرک دکترا را در یکی از تک­رشته­ها کسب کرده باشند(برای اطلاعات بیشتر اینجا را بخوانید).

7. آیا بعد از دریافت مدرک کارشناسی علوم آزمایشگاهی می­توانم آزمایشگاه تاسیس کنم؟

خیر. اما در صورتی که شما به ادامه تحصیل علاقمند هستید، بعد از اخذ مدرک دکترا، با 2 نفر دیگر که دکترای تک­رشته علوم آزمایشگاهی هستند، می­توانید یک آزمایشگاه 3 بخشی تاسیس کنید (این بخش­ها وابسته به تخصص 3 نفر موسس آزمایشگاه دارد).

به علاوه، در صورتی که شما موفق به پذیرش در دوره تکمیلی علوم آزمایشگاهی شوید، پس از پایان دوره می­توانید به صورت انفرادی به تاسیس یک آزمایشگاه تشخیص طبی بپردازید.

(برای آشنایی بیشتر با قوانین تاسیس آزمایشگاه تشخیص طبی اینجا را مطالعه کنید.)

8. آیا رشته علوم آزمایشگاهی امتیاز خاصی در اختیار فارغ التحصیلان آن برای امر مهاجرت تحصیلی و ادامه تحصیل در خارج از کشور قرار می­دهد؟

این رشته به علت ماهیت پایه­ای بودن و در اصطلاح، بین رشته­ای بودن، امکان آنرا در اختیار فارغ التحصیلان آن قرار می­دهد که بتوانند برای بسیاری از رشته­های مرتبط با علوم پایه از جمله بیولوژی مولکولی، ژنتیک، شیمی، سرطان شناسی، داروشناسی، سم­شناسی، آمار، اپیدمیولوژی، بیوانفورماتیک، بیوفیزیک و… در دانشگاه­های خارج از کشور تقاضا ارسال کنند و برای دریافت فاند یا بورسیه اولویت داشته باشند.

جمع­‌بندی: اگر به دنبال یک رشته با مهارت­های زیادی برای یادگرفتن و با دقت بالا هستید و یا از انجام فعالیت­های تکراری خسته می­­شوید، علوم آزمایشگاهی می­تواند انتخاب خوبی برای شما باشد زیرا این رشته همانطور که از اسمش هم پیداست، با آزمایش و تجربه­های جدید بسیاری آمیخته است و هر روز کار در آزمایشگاه، نکات جدید و جذاب فراوانی را برای شما آشکار می­سازد.

در این مقاله درباره معرفی رشته علوم آزمایشگاهی صحبت کردیم. با تشکر از همراهی شما

آرش سبزعلیان

آرش سبزعلیان متولد سال ۱۳۷۹. سال ۱۳۹۸ وارد دانشگاه علوم پزشکی تهران شدم در رشته علوم آزمایشگاهی. علاقم هنر و تحقیقاته به ویژه در زمینه علوم و فناوری‌های نوین پزشکی. سال 97 با تفکر ریاضیاتی آشنا شدم و اونجا بود که نگرشم دچار دگرگونی های بسیار شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سبد خرید
Subtotal 0 تومان